• Krzysztof Kasperek

Z czego powinna być wykonana zabawka dla dziecka?

Aktualizacja: kwi 22

Rozpoczynamy serię artykułów, które przybliżą wam funkcjonowanie leśnych przedszkoli. Na początek bierzemy pod lupę temat dziecięcej twórczości, integracji sensorycznej i zabawek :)

Z czego powinna być wykonana zabawka dla dziecka?

Obecnie dzieci bawią się głównie plastikowymi zabawkami i grają w wirtualne gry komputerowe, które narzucają zasady ich używania. Każdy pokój dziecinny pełen jest zepsutych i porzuconych samochodzików, lalek, robotów. Każde dziecko ma ich stanowczo za dużo. W gruncie rzeczy można zaryzykować stwierdzenie, że każda zabawka, która kosztuje więcej niż parę złotych, to rozrzutność.


Należy również zaznaczyć, że póki nie wyjdziemy na dwór z naszego domu, czy leśnej jurty nie ma żadnego powodu, dla którego dziecko nie miałoby się bawić naczyniami kuchennymi i innymi przedmiotami codziennego użytku, których się akurat nie używa, na przykład pokrywkami od garnków i drewnianymi łyżkami w charakterze pałeczek perkusyjnych Najprawdopodobniej będzie wolało to od zabawek sprzedawanych zwykle w sklepach. Dzieci powinny mieć dostęp do zabawek, dzięki którym mogą wykonywać “dorosłe” prace, takie jak prasowanie, gotowanie, majsterkowanie. To daje im poczucie stabilności i jest cenną lekcją życia.


Obecnie na rynku jest stanowczo za mało twórczych zabawek, sami również nie wiemy czym mamy się kierować przy ich wyborze. Nasz wybór często determinują reklamy i różne chwyty marketingowe, na które dzieci są jeszcze bardziej podatne niż my.

Jednak jak już skusimy się na zakup zwykłej plastikowej zabawki, pamiętaj o prostej zasadzie, żeby starać się nie pokazywać dziecku, jak działa zabawka. Warto, żeby samodzielnie to odkryło w myśl powiedzenia Marii Montessori - "Naucz mnie robić to samodzielnie". Możesz o tym przeczytać tutaj: "Określmy na nowo kim powinien być nauczyciel"

Pedagogika waldorfska

Zdaniem Rudolfa Steinera „Wszystkie zabawki składające się jedynie z martwych, matematycznych form, działają dewastująco i zabójczo na kształtujące siły dziecka; natomiast we właściwy sposób działa to wszystko, co pobudza wyobrażenia czegoś żywego”. Dlatego przykładowo w pokoju w stylu waldorfskim nie ma miejsca na plastikowe zabawki. Plastik oszukuje zmysł dotyku. Nie pokazuje związku z pochodzeniem przedmiotu. Plastik to materiał niezmienny, zawsze czuje się go podobnie.

Jeżeli jeszcze nie słyszeliście o Rudolfie Steinerze, to warto zapoznać się z jego dorobkiem naukowym. Charakterystyczne dla tak zwanej „pedagogiki waldorfskiej” jest przywiązywanie dużej wagi do działań artystycznych (malowanie, śpiewanie, gra na instrumentach), a także uczenia poprzez praktyczne działanie (prace ręczne, praca z drewnem, pielęgnacja ogrodu.


Przestrzeń w stylu waldorfskim to przestrzeń, która uspokaja, naturalne piękno odbija się echem w każdym elemencie, a najlepszym miejscem do tego jest las.

Do tego Steiner uważał, że mamy 12 zmysłów! Z czego jednym z nich jest na przykład „poczucie życia”, ten zmysł informuje dziecko o jego samopoczuciu i zagrożeniach. Zmysł poczucia życia rozwija się poprzez rytmy (spoczynku i ruchu, wdechu i wydechu, rytmu dnia, tygodni i roku), harmonijną atmosferę i doświadczanie różnorodnych czynności, które dziecko może wykonywać w pokoju, np. podlewać kwiaty na parapecie, tworzyć kompozycje związane z daną porą roku lub świętem.


W licznych przedszkolach waldorfskich zabawki wykonane są wyłącznie z naturalnych materiałów. Koszyki pełne szyszek, kasztanów, korzeni, kamieni, klocków – to część prawdziwego świata, dary nieba i ziemi, które dają dziecku poczucie prawdy o świecie.

Zabawki z drewna

Naturalne zabawki, które zawsze nam towarzyszyły, a teraz towarzyszą naszym dzieciom w dzieciństwie, są wielofunkcyjne.

Naturalne zabawki pozwalają angażować w zabawę wszystkie zmysły dziecka. Zmysły: dotyku, wzroku, węchu, smaku i słuchu pozwalają dzieciom poznawać świat wokół nich. W każdym leśnym przedszkolu aktywność w dziedzinie sztuki i rzemiosła nie stawia przed dziećmi żadnych ograniczeń w myśleniu i kreatywności. Wygląd i charakter każdego dzieła zależą wyłącznie od jego twórcy, a wszystkie te unikatowe wyroby artystyczne pobudzają dziecięcą wyobraźnię, umiejętność odgrywania ról i opowiadania historii.


Integracja sensoryczna


Tak jak nasze ciało, aby rosnąć, potrzebuje pożywienia, tak mózg do prawidłowego rozwoju potrzebuje bodźców z otoczenia. Uczymy się dzięki naszym zmysłom nieustannie przekazującym setki tysięcy informacji do mózgu, gdzie następuje ich łączenie i przetwarzanie w celu jak najlepszego zareagowania. Ten proces selekcji bodźców, odbywający się w ośrodkach podkorowych w mózgu nazwano integracją sensoryczną.

  • Układ dotykowy: Jak sama nazwa wskazuje, dotyczy on zmysłu dotyku. Pozwala na odczuwanie, czy dane obiekty są gorące, czy zimne, ostre czy tępe, szorstkie czy gładkie. Układ ten umożliwia nam rozpoznawanie przedmiotów za pomocą dotyku, odczuwanie bólu, ciśnienie itp.

  • Układ przedsionkowy: Koordynuje on ruchy oczu, głowy i ciała. Pozwala nam balansować na równoważni, bujać się na huśtawce, koordynować ruchy obu stron ciała i łapać równowagę, gdy się potkniemy.

  • Układ prioprioceptywny: Korzysta on z danych dostarczanych przez mięśnie i stawy, aby informować mózg o pozycji ciała. Dzięki niemu możemy stać bez przewracania się, używać ołówka lub kozłować piłką.

Zastanów się, co może się wydarzyć, gdy twoje dziecko integrację sensoryczną opiera tylko i wyłącznie na kontakcie z ekranem komputera, telefonu i tableta. Skutki tego mogą być zatrważające. To temat na zupełnie osobny artykuł.


Co daje zabawa leśnymi zabawkami?


Praca z naturalnymi materiałami znalezionymi na ziemi w lesie wyrabia koncentracje, determinacje, cierpliwość i odpowiedzialność. Dzieci są dumne ze swoich nowych umiejętności – od posługiwania się narzędziami do tworzenia biżuterii po zaprojektowanie prawdziwego łuku i strzały. Takie zajęcia są wszechstronne i pozostają w zakresie dziecięcych możliwości, są magiczne i dają dzieciom poczucie wolności i niezależności, a także ogromnie podnoszą ich samoocenę. Pogłębia się więź z przyrodą bezpośrednio, zdobywając wiedzę o niej, ucząc się jej historii i poznając sztukę ludową.


Przyroda porusza w nas wszystkich dawno zapomniane struny, a uczestniczenie w aktywności tworzonej w naturalnym środowisku tworzy dla dzieci wyjątkową przestrzeń do odkrywania, wyrażania i materializowania swoich pomysłów i uczuć w sposób nieosiągalny w innych warunkach.

Leśne zabawki

Jakie leśne dzieła sztuki możesz stworzyć razem z dzieckiem?

1. Magiczne różdżki – Są różdżki wykonane z kryształu czy metalu, ale w leśnym przedszkolu będą z drewna. To materiał sam w sobie bogaty w symbolikę. Każde drzewo wiąże się z różnymi energiami i cechami. Na przykład srebrna brzoza symbolizuje transformacje i nowy początek. Omawianie wyboru patyków na różdżkę poszerza zdolność rozpoznawania drzew i pogłębia więź ze światem przyrody.


2. Twarze z błota – Mieszanie elementów ziemi i wody, by stworzyć twarze z błota, przemawia do tkwiącego w każdym dziecku instynktu badania naturalnych zjawisk i odkrywania, na czym one polegają. Taka aktywność jest połączeniem sztuki, nauki i rozwoju sensorycznego, poprawia wzajemną komunikację i wiarę w siebie, poprzez kreatywność. Daje też dziecku przyzwolenie, że może się naprawdę ubrudzić. Bezpieczny kontakt z naturalnymi organizmami znajdującymi się w ziemi pomaga w rozwoju systemu odpornościowego, dzięki czemu jest on w stanie sam zwalczać choroby.


3. Leśna biżuteria – Dzieci wytwarzają własną biżuterię, wczuwają się bezpośrednio w ten starożytny rodzaj sztuki. Proces wycinania, dziurkowania i nawlekania poszczególnych elementów naszyjnika czy bransoletki wyrabia cierpliwość i wytrwałość, ćwiczy zdolności manualne i rozwija myślenie matematyczne. Uczy też bezpiecznego podejmowania ryzyka poprzez prawidłowe i odpowiedzialne posługiwanie się narzędziami – zarówno wówczas gdy są one używane samodzielnie, jaki i wtedy, gdy dzieci tylko obserwują je w ręku dorosłego.


Więcej leśnych zabaw będziesz mógł poznać już w następnym artykule. A teraz zastanów się, co możesz zmienić w otoczeniu twojego dziecka i które zabawki warto zastąpić, czymś, co faktycznie przyczyni się do jego pełnego rozwoju :)


Dziękuje Ci!

Trzymaj się ciepło!

Krzysztof Kasperek

Artykuł napisany w oparciu o „Leśna szkoła dla każdego”

Zdjęcia ze zbiorów: Unsplash.com

0 wyświetlenia
  • Czarny Facebook Ikona
  • Czarny Instagram Ikona
  • Czarny Pinterest Ikona
  • Czarny LinkedIn Icon