• Krzysztof Kasperek

Katowice z dzieckiem - 20 miejsc na leśne spacery

Aktualizacja: kwi 23

Katowice czasem kojarzone z minioną erą przemysłu ciężkiego znalazły miejsce w czołówce zielonych miast w kraju. Tereny zielone zajmują tu 40 proc. powierzchni miasta!

Katowice z dzieckiem - 20 miejsc na leśne spacery

Wiecie, że w stolicy metropolii posiadamy aż 232 hektary obszarów prawnie chronionych? Dodatkowo w południowej części stolicy metropolii znajduje się pozostałość Puszczy Śląskiej, czyli Las Murckowski, który skrywa wiele zapomnianych tajemnic. W samym mieście znajduje się mnóstwo pomników przyrody – wiekowe buki, jesion, dęby w dzielnicy Giszowiec i Murcki. Warto, wykorzystać ten potencjał razem z dziećmi i wyjść na swoją pierwszą leśną wyprawę.


Friluftsliv w Katowicach?


Friluftsliv dla Skandynawów to przede wszystkim sposób na życie, spędzania wolnego czasu ze znajomymi, odreagowania stresu, ale i umiejętność przetrwania w środowisku naturalnym. Chodzi właśnie o to, żeby nie korzystać z infrastruktury turystycznej, a zapakować plecak i wyruszyć np. w górską wędrówkę. Wówczas można spać pod namiotem albo w typowych skandynawskich chatach (schroniskach) tzn. „hytte” bez dostępu do wody i światła. Friluftsliv to też sport. Sport na świeżym powietrzu, ale nie rywalizacja. Żeby uprawiać friluftsliv, nie trzeba posiadać sprzętu z najwyżej półki i nie trzeba mieć przygotowania sportowego. Trzeba po prostu chcieć. Czy jesteśmy w stanie wieść taki styl życia na Śląsku?


Jeżeli zastanawiasz się jeszcze, dlaczego warto zapraszam cię do przeczytania mojego artykułu: Leśne przedszkola, czyli dzieciństwo o którym marzyliśmy


Katowice z dzieckiem

Prawda jest taka, że odpowiedzialność za otaczającą nas przyrodę możemy kształtować tylko przez aktywne w niej uczestnictwo. Dzieci, które regularnie bawiły się na łonie natury w pobliżu swoich domów, mają silną potrzebę ochrony tych terenów oraz środowiska. Kiedy człowiek spędza czas na łonie natury, uczy się ją rozumieć i o nią dbać. Czuje jaki wpływ ma na przyrodę człowiek oraz jaki wpływ ma przyroda na człowieka. W myśl powiedzenia:

"Jeśli pomożesz dzieciom pokochać naturę, będą się o nią troszczyły, bo każdy dba o to, co kocha".

Każde dziecko powinno czuć się swobodnie w lesie. Nauczmy je wołać „to moje drzewo!” „to mój potok!”. Dzieci powinny być głęboko przekonane, że przyroda należy do nich, a one do niej – żeby to poczucie mogło im towarzyszyć wtedy, jak dorosną. Wielu orędowników związku dzieci z naturą uważa, że aby nawiązać, tak bliską wieź z przyrodą, najmłodsi muszą doświadczać jej wszystkimi zmysłami, tylko czy to jest możliwe w tak dużym mieście? Jak najbardziej! Mieszkając w Katowicach, wcale nie trzeba uciekać do lasów i gór oddalonych o godzinę drogi, warto po prostu wykorzystać to, co mamy na miejscu.

Poniżej przedstawiam Ci listę 20 zielonych miejsc razem z mapą, które warto odwiedzić niezależnie od pory roku, mieszkając w Katowicach.


1. Rezerwat przyrody Ochojec

27 hektarów lasu mieszanego, wzdłuż rezerwatu przepływa rzeka Ślepiotka. W tym miejscu występuję rzadko spotykany najliczniejszy poza górami gatunek „liczydła górskiego”. Dodatkowo możemy obejrzeć 200 gatunków roślin naczyniowych – ciemierzyca zielona, kalina koralowa oraz dzikie zwierzęta sarny, dziki, daniele. Rezerwat jest dostępny dla pieszych i rowerów. Czarny szlak turystyczny zaczyna się na dawnej stacji PKP Ochojec a kończy w miejscowości Lędziny.


2. Rezerwat przyrody Las Murckowski - legenda o "Czarnej studni"

Znajduje się w południowej części miasta w kolebce górnictwa węglowego. Już w XVII wieku pojawiają się tu pierwsi osadnicy. W sąsiedztwie rezerwatu znajduje się KWK Murcki utworzona w 1953 roku. Rezerwat zajmuje powierzchnie 102 hektarów i jest pozostałością po dawnej Puszczy Śląskiej. Możemy w nim spotkać kwaśną buczynę nizinną, wiek 150 lat. Na terenie rezerwatu występuję 210 roślin naczyniowych: przylaszczka pospolita, konwalia majowa oraz dzikie zwierzęta: sarny, dziki, bocian czarny. Rezerwat jest dostępny na wycieczki piesze i rowerowe. Dodatkowo będąc w Murckach warto razem z dzieckiem odwiedzić "Czarną studnie" i odkryć jej legendę.. W połowie XIX wieku, Karol Miarka, opierając się na przekazach ludowych, w swoich dwóch powieściach „Górka Klemensowa” i „Szwedzi w Lędzinach” opisuje zdarzenia związane z tym miejscem. Jeżeli zależy Ci na wyprawie po całym lesie warto skontaktować się z Klubem Miłośników Murcek.


3. Zespół przyrodniczo-krajobrazowy "Źródła Kłodnicy"


Zespół przyrodniczo-krajobrazowy znajdujący się w południowej części miasta (granica dzielnic: Giszowiec i Piotrowice-Ochojec), na terenie Lasów Murckowskich, u źródeł rzeki Kłodnicy. Kłodnica jest dopływem Odry. Czysta woda rzeki w jej górnym biegu stwarza możliwości egzystencji wielu rzadkim gatunkom roślin i zwierząt oraz rzadkim płazom - Żekotka drzewna, ropucha szarą. Warto zabrać ze sobą porządne buty w teren, ponieważ jest tu sporo miejsc podmokłych i bagiennych. Można również spotkać tu unikatowe rośliny takie jak: kokoryczkę wielokwiatową. Przez zespół przyrodniczo-krajobrazowy prowadzi szlak rowerowy.


4. Rezerwat Płone Bagno - "Czarcie bagno"

Użytek ekologiczny utworzony w 2002 roku. Chroni część boru bagiennego wraz z fragmentem torfowiska wysokiego, które jest unikalnym w skali regionu zbiorowiskiem o charakterze naturalnym. Jest to najlepiej zachowany w mieście płat boru bagiennego, w którym występują: bagno zwyczajne, borówka bagienna, żurawina błotna. W rejonie użytku bytuje wiele gatunków zwierząt, należy do nich np. gniazdująca na jego terenie słonka. Będąc w rezerwacie warto poszukać błędnych ogni i wsłuchać się w tajemnicze wycia i trzaski oraz spróbować odkryć legendę o "Liszce".


5. Zespół przyrodniczo-krajobrazowy Szopienice-Borki

Zespół przyrodniczo-krajobrazowy położony jest w północno-wschodniej części Katowic. Zespół usytuowanych w dolnych odcinkach dolin rzecznych Brynicy i Rawy, mieszczących się w granicach administracyjnych Katowic, Sosnowca i Mysłowic. Nazwa zespołu pochodzi od Szopienic i Borków, historycznych części Katowic. Zespół przyrodniczo-krajobrazowy Szopienice-Borki jest ostoją dla wielu gatunków roślin i zwierząt, głównie ptactwa wodnego. Przy stawie Morawa jest również możliwość żeglowania. Warto kontaktować się w tej sprawie z 10 Harcerską Drużyną Żeglarską - http://www.10hdz.pl


6. Dolina Trzech Stawów (Sztauwajery)

Dolina 3 Stawów jest idealnym miejscem z wydzielonymi specjalnymi trasami na wycieczki rowerowe i rolki. Znajdziesz tu otwarte siłownie, z których możesz korzystać oraz stoły do gry w ping-ponga. W jednym ze stawów (obok Węzła Murckowskieg) w okresie wakacyjnym dozwolona jest kąpiel. Zaraz przy lotnisku znajdziesz również miejsce ze specjalnie wydzielonym kręgiem na ognisko ze swoją rodziną. Możesz odwiedzić również stadninę koni i wybrać się na wspaniałą przejażdżkę. Na Muchowcu występuję duże zróżnicowanie siedliskowe: trzy gatunki roślin chronionych i kilka gatunków chronionych płazów. Jest to miejsce żerowania na trasie przelotu wielu gatunków ptaków.


7. Leśna Sala Edukacyjna


Ekspozycja w Leśnej Sali Edukacyjnej, która znajduję się budynku Nadleśnictwa Katowice przy ulicy Kijowskiej 37B, dzięki nowoczesnym rozwiązaniom pozwala w sposób przystępny i ciekawy poznać przyrodę Nadleśnictwa Katowice oraz pracę leśników. Sala wyposażona jest w interaktywny system multimedialny sterujący nagłośnieniem i oświetleniem, posiadający liczne scenariusze dostosowane do wieku odwiedzających, umożliwiający także samodzielne uruchamianie dźwięków i opisów przyrody. Zaraz przy budynku znajduję się również ścieżka przyrodniczo-edukacyjna.


8. Osada Leśna „Hamerla” i Trutowisko


Będąc w Murckach warto razem z dziećmi odwiedzić "Osadę leśną Hamerla". Okolice Hamerli są miejscem bytowania licznej grupy zwierząt leśnych (ptaków, owadów, płazów, gadów i bezkręgowców): łąki Sobczyki, Nowe Łąki i Pokutnik (użytek ekologiczny). Niedaleko osady znajduje się wzniesienie Góra Kamienna. Obecnie na terenie Hamerli znajduje się trutowisko już prawie ostatnie w Polsce, w którym w naturalny sposób hoduje się nasze regionalne pszczoły "Karolinki". Niedaleko osady znajduje się największe na południu Polski zbiorowisko wolno żyjących Danieli.


9. Dolina Ślepiotki

Jeszcze na początku XX wieku nad Ślepotką działały młyny wodne. Dziś po ostatnim – młynie Kluczków pozostały jedynie ruiny. W dolinie odnajdziesz krąg na ognisko i ścieżki do biegania. W górnym biegu potoku i w pobliżu jego ujścia można zaobserwować bogate formy roślinne: łęgi, lasy olsowe i torfowiska. W dolinie Ślepiotki można napotkać szereg chronionych gatunków roślin i zwierząt. Według planów władz Katowic Ślepiotka ma być ciągle rewitalizowana, odtwarzane mają być jej meandry i starorzecza, mają też powstać kaskady, co pozwoli w przyszłości na nowo zarybić Ślepiotkę.


10. Lasy Panewnickie

Stanowi północny przyczółek dawnej dziedziny książąt pszczyńskich − Lasów Pszczyńskich. Przed II wojną światową zbudowano na terenie Lasów Panewnickich polowe schrony piechoty, tzw. „Urbany”. Stanowiły część południowego skrzydła Obszaru Warownego „Śląsk” (odcinek „Mikołów”). Ostatnią inspekcję przeprowadził w kwietniu 1939 dowódca Armii „Kraków” gen. bryg. Antoni Szylling. W Lasach Panewnickich w 1939 rozstrzeliwano i chowano skrycie powstańców śląskich i harcerzy. Przez Lasy Panewnickie przebiega Szlak Bohaterów Wieży Spadochronowej.


11. Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Uroczysko Buczyna”

Leży w zlewni rzeki Kłodnicy. Przez jego tereny przechodzi zielony szlak turystyczny. Występują tu rzadkie w skali kraju gatunki: czartawa drobna, gruszyczka mniejsza, gwiazdnica bagienna, nerecznica grzebieniasta, rdestnica pływająca, wiąz szypułkowy, zachyłka oszczepowata, cienistka trójkątna oraz pływacz – roślina mięsożerna.


12. Starganiec

Starganiec nie znajduję się w samych Katowicach, ale na granicy z Mikołowem w dzielnicy Kamionka. Przez ośrodek przechodzą szlaki: Bohaterów Wieży Spadochronowej, Żwakowski oraz Dwudziestopięciolecia PTTK. Znajduje się tu miejsce do biwakowanie z rodziną oraz krąg ogniskowy. Przez Starganiec przebiega również szlak rowerowy, łączący go z Ligotą w Katowicach oraz ze Śmiłowicką Retą w Mikołowie. Ten szlak jest także wykorzystywany jako trasa przejażdżek konnych.


13. Kalwaria Panewnicka

Zespół szeregu kaplic pasyjno-maryjnych usytuowanych w pobliżu klasztoru oo. franciszkanów w Katowicach. Spacerować można zarówno asfaltowymi alejkami, jak i mniej formalnymi, wydeptanymi przejściami. Każdego, kto zawita tutaj po raz pierwszy, zadziwi wszechogarniająca cisza i bogata roślinność. Przez kalwarię przepływa rzeka Kłodnica, nad którą przerzucono malownicze mostki z barierkami imitującymi gałęzie drzew.


14. Park Śląski

foto: Wojciech Radwański

Warto zawitać zwłaszcza do częściej leśnej zaraz obok planetarium. Jest to jeden z największych parków miejskich w Europie. Park nazywany jest zielonym płucami Górnego Śląska, stanowi też kulturalne centrum konurbacji górnośląskiej. Obecnie powierzchnia drzewostanu i terenów zakrzewionych obejmuje ok. 260 ha i jest jedną z największych „kolekcji” drzew i krzewów na terenie Górnego Śląska, obejmującą ponad 350 taksonów.


15. Wesoła Fala

Znajduje się przy granicy z Mysłowicami. Przez ośrodek przepływa rzeka Przyrwa, która zasila zbiornik wodny. Ośrodek jest węzłem szlaków turystycznych. Krzyżują się tam Szlak Wesołej Fali, Szlak im. Mariana Kantora-Mirskiego i Szlak Hołdunowski.


16. Park Kościuszki

Warto przede wszystkim odwiedzić zabytkową wieżę spadochronową oraz wziąć udział w grze w pétanque, jest to gra w metalowe kulki, do której wydzielony został specjalny plac. Na terenie parku jest też kilka oczek wodnych z japońskimi mostkami oraz placów zabaw dla najmłodszych. Początki parku sięgają 1888 r., kiedy powstał tutaj park miejski na obszarze 6 ha wydzielonych z podmiejskiego lasku.


17. Park Zadole

W pobliżu parku usytuowany jest Zespół basenowy Zadole, a w samym parku tor deskorolkowy, ścieżka rowerowa, mały amfiteatr oraz osiedle akademickie.


18. Park Giszowiec

Park ma powierzchnię 3,39 ha; obejmuje cenny starodrzew bukowy z dziesięcioma pomnikami przyrody.


19. Rybaczówka - Staw Janina

Staw Janina to cenny obszar leżący w dolinie potoku Bolina. To ciekawe miejsce stanowi ostoję dla wielu gatunków zwierząt i roślin. Pełni funkcję rekreacyjną (wędkarstwo, jogging, ścieżki rowerowe) i warto wybrać się tutaj np. na weekend z rodziną. Staw ten jest głównym celem spacerów dla mieszkańców pobliskiego osiedla Giszowiec. W pobliżu stawu biegną ścieżki rowerowe oraz zbiega się kilka szlaków turystycznych.

20. Staw "Maroko"

Nazwa stawu pochodzi od „Maroka”, potocznej nazwy historycznej dzielnicy Katowic − Bederowca, znajdującego się w okolicy. Staw Maroko stanowi ostoję dla wielu gatunków zwierząt, zwłaszcza płazów jak np. kumak nizinny, traszki zwyczajne czy żaby jeziorkowe. Żyją tu także zaskrońce. W trzcinowisku mieszkają min. piżmaki, kokoszki wodne, łyski, kaczki krzyżówki. Nad stawem działa klub wodniacki, z którym wspólnie można pożeglować.



Pamiętaj:

"Jeśli pomożesz dzieciom pokochać naturę, będą się o nią troszczyły, bo każdy dba o to, co kocha"

Dzięki za uwagę!

Trzymaj się ciepło :)

Krzysztof Kasperek

0 wyświetlenia
  • Czarny Facebook Ikona
  • Czarny Instagram Ikona
  • Czarny Pinterest Ikona
  • Czarny LinkedIn Icon