• Krzysztof Kasperek

Jak urządzić pokój dla dziecka według metody Montessori

Aktualizacja: kwi 21

Po dokonaniu obserwacji i zaprezentowaniu materiałów, Maria Montessori podążała za pracą dziecka, tworząc przygotowane środowisko odpowiadające na jego potrzeby. Montessori dostrzegła, że każde dziecko rozwija się, mając w sobie magiczną siłę, która zachęca je do stałej pracy. Zadaniem nauczyciela było odpowiednio przygotowane otoczenie. W takim razie jak możemy je przygotować w naszych domach?

Jak urządzić pokój dla dziecka według metody Montessori

Maria Montessori zastanawiała się, czy to możliwe, aby pomóc życiu, które samodzielnie rozwija się w dziecku. Zamiast wdrażać filozofię edukacyjną zaprojektowaną przez dorosłego, Montessori starał się pielęgnować i pomóc naturalnie występującemu procesowi rozwoju, którego doświadczają wszystkie dzieci.


Obserwowała, notowała, poddawała refleksji i konkretnym działaniom wszystko, czego nauczyła się o małych dzieciach. Wierzyła, że mały człowiek chce być niezależny i musi być w stałym ruchu. Wiedziała, że potrzebuje doświadczeń zmysłowych dla efektywnej nauki i kształtowania własnej osobowości. Montessori uświadomiła nam, że ich praca jest niezwykle ważnym dziełem w tworzeniu dorosłego.


Przestrzeń Montessori


Montessori postanowiło stworzyć coś całkiem rewolucyjnego: przygotowane środowisko tylko dla dzieci, zawierające wszelkiego rodzaju praktyczne materiały i doświadczenia im; specjalne miejsce, w którym mogłyby się rozwijać i uczyć. Reguły przygotowanego otoczenia obowiązują zarówno dzieci 0-2,5, 3-6 jak i 6-9 i wzwyż. Są to uniwersalne zasady, które w zależności od wieku dziecka są niezmienne, ale mogą być dopasowywane do konkretnych potrzeb i naszych obserwacji.

Przygotowanie takiego otoczenia jednakowoż, tak jak właściwe karmienie dzieci, wymaga uważnych badań... Najważniejszym odkryciem jest, że dziecko powraca do normalnego stanu poprzez pracę... Pragnienie dziecka, ażeby pracować, reprezentuje życiowy instynkt, ponieważ nie potrafi ono uporządkować swojej osobowości bez pracy: człowiek buduje siebie poprzez pracę...”

Maria Montessori, The Secret of Childhood


O to pytania, które trzeba sobie postawić na początku przed przygotowywaniem otoczenia w domu:


1. Dla kogo przeznaczone są zestawy edukacyjne? Dla różnych dzieci? W różnym wieku?

2. Gdzie można zgromadzić zestawy, aby maluchom łatwo było je znaleźć i z nich skorzystać?

3. Jakie zestawy edukacyjne przygotujesz, biorąc pod uwagę potrzeby twoich dzieci?

Po co przygotowujemy otoczenie?


  • Wspiera niezależność dziecka

  • Jest odpowiedzią na potrzebę pracy u dziecka.

  • Dostarcza takiego ruchu dłoni, który odżywia mózg. Badania potwierdziły, że obszar w mózgu odpowiedzialny za aktywność i czucie rąk sąsiaduje z rejonem kierującym ruchami narządów mowy. Usprawnienie dłoni i różnorodne doznania dotykowe pobudzają w korze mózgowej okolice odpowiedzialne za ręce oraz pośrednio ruchowy ośrodek mowy, a więc wspomagają rozwój mowy.

  • Dorosły jest częścią tego przygotowanego otoczenia, które pozwala dziecku uczyć się w sposób aktywny. Za przygotowanie otoczenia odpowiedzialny jest dorosły.

Byłoby błędem mówić o osiąganiu przez dziecko wolności bez jednoczesnego wyposażania go w taki rodzaj otoczenia, które umożliwi mu stanie się niezależnym.”

Maria Montessori, The Secret of Childhood


Pomoce rozwojowe Montessori


Pomoce edukacyjne wspierają dziecięcy proces uczenia się, a przede wszystkim rozwój psychiczny dziecka. Zezwalają na różnorodność podejść oraz stylów uczenia posiadają izoluję trudności oraz kontrolę błędu pośrednio przygotowują do przyszłej aktywności uczenia się (np. dwumianowa kostka jako przygotowanie do algebry) zazwyczaj jest ich po jednej na klasę ,by dzieci uczyły się oczekiwania na swoją pomoc.


Jaka jest rola rodzica w przygotowanymi otoczeniu?


W przygotowanym otoczeniu Montessori rodzice/nauczyciel wprowadza dziecko, pokazuje mu, gdzie każda rzecz ma swoje miejsce. Pokazuje jasno i dokładnie sposób użycia materiałów. Pomoce edukacyjne tłumaczą świat należy dbać o to, by nie były wykorzystywane do innych celów. Dzieci potrzebują jasności zasad i uczą się przeznaczenia przedmiotów. Na wykorzystywanie grzebienia do gry jak na instrumencie przyjdzie czas, kiedy będą starsze. Dzieci w przedszkolu potrzebują miejsca i czasu na naukę rzeczywistości. Kiedy pytają do czego coś służy, to chcą prawdziwej odpowiedzi, a nie udawanego przeznaczenia przedmiotu.


Możliwość poznania świata dookoła oraz działania w nim ma istotny wpływ na poczucie bezpieczeństwa dziecka. Dlatego przestrzeń, którą dla nich urządzamy i organizujemy musi być przejrzysta, dająca się odtworzyć kolejnego dnia. Pomoce edukacyjne, ustawione na półkach mają zawsze takie samo miejsce. Sposób pracy z nimi jest pokazywany zawsze w taki sam sposób (najprostszy dla dziecka), aby samo mogło odtworzyć i działać dalej samo. To właśnie da mu poczucie sprawstwa, będzie czuło się dobrze w przedszkolu lub domu. Otoczenie jest naszym najlepszym narzędziem nauki oraz rozwiązuje niektóre problemy organizacyjne.


Nasza koncepcja rożni się od tego świata, w którym dorosły wyręcza dziecko, a także od tego biernego środowiska, w którym dorosły zostawia dziecko samemu sobie... To oznacza, że nie wystarczy umieścić go pośród obiektów proporcjonalnych do jego rozmiaru i siły; dorosły, który ma dziecku pomagać, powinien wpierw nauczyć się, jak to robić”.

Maria Montessori, The Secret of Childhood



Najważniejsze elementy przygotowania pokoju Montessori


  • Przestrzeń, w której przebywa dziecko jest bezpieczna – pozbawiona niebezpiecznych przedmiotów, z zastawionymi kontaktami, bez widocznych kabli i przewodów, bez ostrych krawędzi i szklanych przedmiotów;

  • Przyda się nieduży, niski solidny regał z półkami, do których dzieci będą miały łatwy dostęp. Powinno to umożliwić dziecku łatwe sięganie po materiał w dowolnym momencie.

  • Struktura oraz porządek pomagają dzieciom odnaleźć ich własną drogę w sposób niezależny, a także pomagają u strukturyzować ich własne umysły. Materiał powinien być uporządkowany według ich konkretnych działów (Życie codzienne, sensoryka, matematyka, język, edukacja kosmiczna).


  • Swoboda ruchu i wyboru. Przygotowane otoczenie wymaga takiego ruchu dłoni, który “odżywia” mózg, ale pozwala też spożytkować ogromną potrzebę ruchu w młodym wieku.

  • W przygotowanym otoczeniu nie ma miejsca na “bałagan dorosłych”. Sami również musimy dawać przykład, dbając o porządek w naszym otoczeniu.

  • Dobrze oświetlone pokoje i odpowiednio dobrana kolorystyka, pomogą wzmocnić u dziecka poziom koncentracji. Warto wybierać bazowe kolory w wersji stonowanej i ożywiać je przy pomocy kontrastowych dodatków. Dzięki temu wnętrze będzie żywe i wesołe, ale nie przytłaczające.

  • Przedłużenie pokoju w ogrodzie i praca w naturze. Jeżeli ktoś z nas ma taką możliwość warto w okresie wiosennym i wakacyjnym, przygotować półki ogrodowe na zewnątrz i tam wystawić część materiałów oraz zachęcić dzieci do prac ogrodowych, które również są elementem życia codziennego.

  • Stolik pokoju (w przypadku rodzeństwa) Jest to mały stoliczek ustawiony w pokoju z wazonikiem i kwiatkiem. Obserwując narastający konflikt między dziećmi, możemy zaprosić dzieci do stolika pokoju i do zajęcia miejsc po obu stronach stolika. Tylko jedno dziecko na raz może trzymać wazonik z kwiatkiem i tylko to dziecko ma prawo mówić w danym momencie.

  • Przytulny kącik książkowy – badania wykazały, że dzieci są bardziej zainteresowane czytaniem, gdy widzą okładki książek i mogą po nie z łatwością sięgnąć. Książki ustawiamy w kilku miejscach pokoju.


Uwzględnienie wszystkich tych zabiegów, powinno umożliwić Ci stworzenie przyjaznego dla dziecka otoczenia, które będziesz mógł regularnie sprawdzać i zmieniać w myśl głównej zasady filozofii Montessori jaką jest obserwacja oraz refleksja nad pracą dziecka i nad samym sobą. Na koniec zachęcam cię do przeczytania mojego ostatniego artykułu na temat jednego dnia pracy w szkole Montessori.


Dziękuję Ci za twój czas :)

Zachęcam do zapisania się do mojego newslettera!

Krzysztof Kasperek

125 wyświetlenia
  • Czarny Facebook Ikona
  • Czarny Instagram Ikona
  • Czarny Pinterest Ikona
  • Czarny LinkedIn Icon