• Krzysztof Kasperek

Brud i dziecko

Aktualizacja: kwi 23

Brud i dziecko. Wydawałoby się straszne połączenie! Skakanie po kałużach to element dzieciństwa, ale też pewna forma oceny ryzyka. Pojawia się myśl, jak bardzo mogę się ochlapać, żeby nie przemoknąć!

Brud i dziecko

Lepsze warunki sanitarne oraz wynalezienie penicyliny w 1940 roku doprowadziły do radykalnego ograniczenia chorób zakaźnych. Wkrótce jednak w całym zindustrializowanym świecie drastycznie wzrosła liczba zachorowań na alergię i astmę, na przestrzeni ostatnich trzydziestu lat osiągając rozmiary epidemii. Dziś w USA średnio jedno dziecko na 10 ma astmę. Zdaniem wielu naukowców do osłabienia naszego układu odpornościowego w ciągu ostatnich 50 lat przyczyniły się rzadsze kontakty ze zwierzętami, ograniczone przebywanie na świeżym powietrzu oraz obsesyjne podejście do czystości.


Środki czystości, różne płyny dezynfekujące spowodowały, że w naszym otoczeniu jest niewiele bakterii czy zarazków. Brak kontaktu z naturalnym otoczeniem powoduje, że w człowieku nie wytwarza się bariera ochronna. Zjawisko to nazywa się „higieniczną hipotezą”.

Jak sterylność wpływa na odporność?

Sterylność środowiska nie jest najlepsza dla dziecka, ale brud także nie! Dr Todd Mahr, pediatra i prezes Amerykańskiej Akademii Pediatrii dodaje, że “rodzice nie mogą podchodzić obsesyjnie do sterylności, nie mogą czyścić wszystkiego i wszystkich nieustannie”. Nietrafionym pomysłem jest także stosowanie w nadmiarze środków antybakteryjnych, szczególnie w wypadku najmłodszych dzieci. Takie produkty mogą promować rozwój bakterii, które są odporne na antybiotyki. Ogólna zasada: wszystko, czego potrzebujemy, to woda i odpowiednie, naturalne mydło.

Brud jest dobry dla dziecka

Słyszeliście kiedyś o tym? Bakteria Mycobacterium vaccae prawdopodobnie wydziela produkcje serotoniny, dzięki, czemu czujemy się szczęśliwsi i bardziej wypoczęci. Bakteria ta występuje w glebie i wodzie, człowiek wdycha ją lub połyka także wtedy, gdy ma styczność z brudem. Kontakt z tą bakterią został znacznie ograniczony przez warunki sanitarne i oczyszczanie wody na obszarach miejskich, lecz regularna zabawa na dworze lub prace w ogródku mogą go dzieciom umożliwić.


Maya Shetreat-Klein, neurolog dziecięcy, również przedstawia rozsądne argumenty, za tym, by pozwolić dzieciom we wczesnym wieku zetknąć się z mikroorganizmami. „Okazuje się, że wszystko, co na tym świecie winniśmy kontrolować lub wręcz wyeliminować, by przeżyć, tak naprawdę jest nam niezbędne, abyśmy byli silni i zdrowi. Bakterie, wirusy, pasożyty i grzyby są kluczowe dla dobrego stanu naszego organizmu oraz dla odporności. Zabawa na dworze, wykopywanie robaków, sadzenie warzyw i po prostu kontakt z brudem i zwierzętami gospodarskimi to coś dobrego. Wręcz koniecznego”.


Jednak to nie jedyna korzyść z przebywania dziecka na łonie natury. Chodzenie boso po powalonych drzewach, zanurzanie dłoni w błocie, słuchanie śpiewu ptaków czy dotyk kropel deszczu na czole pobudzają dziecięce zmysły! Według Mari Montessori od urodzenia aż do 4 roku życia to okres szczególnie wrażliwy na aspekty motoryczne i rozwój fizyczny dziecka. A dodatkowo od 2,5 roku życia przypada rozwój i doskonalenie umiejętności ruchowych. To czas na chodzenie, bieganie, balansowanie, nieustanną aktywność, poprzez celowe powtarzanie aktywności.

Na tym etapie szczególnie ważne jest, by dziecko miało możliwości nieskrępowanej aktywności. I takie szanse daje właśnie przyroda, las i nieskrępowana zabawa, która pozwala się pobrudzić!
Drzemki na powietrzu

Dodatkowo stare duńskie przysłowie mówi: „Świeżę powietrze zubaża lekarza”, a zwyczaj wystawiania malutkich dzieci w wózkach na powietrze – bez względu na porę roku – to zwyczaj praktykowany w Skandynawii od co najmniej stulecia. Zdaniem Ronalda Sennerstama ten zwyczaj jest fenomenalny, jeżeli chodzi o walkę z zarazkami, wirusami i przeziębieniami wśród dzieci. Twierdzi on, że „Powszechna zasada mówi, że maluchy mogą spać na zewnątrz w temperaturze nie niższej niż minus dziesięć stopni Celsjusza. Przekonanie, że niskie temperatury są przyczyną chorób, jest błędem”.


„Chorujemy, bo mamy kontakt z wirusami i bakteriami, gdy spędzamy zbyt wiele czasu w pomieszczeniach, stoimy zbyt blisko siebie w metrze i tak dalej. Ryzyko złapania infekcji jest szczególnie wysokie w żłobkach i przedszkolach, gdzie gromada dzieci spędza praktycznie całe dnie w chmurze zarazków.”

Badania przeprowadzone przez Krajową Radę Zdrowia i Opieki Społecznej w szwedzkich przedszkolach wykazały, że dzieci, które przebywają na zewnątrz nie więcej niż pięć godzin tygodniową, chorują częściej niż te, które na dworze spędzają od sześciu do dziewięciu godzin w tygodniu.


Jest jeszcze ostatnia rzecz, na którą musimy zwrócić uwagę, to smog! Dzieci mają nie w pełni rozwinięty układ odpornościowy, wdychają więcej zanieczyszczeń proporcjonalnie do masy ich ciała i występuje u nich większa liczba oddechów na minutę niż u dorosłych, więc są bardziej podatne na negatywne skutki smogu. Dzieci warto hartować i „wybiegać” na spacerze… ale nie za wszelką cenę. Prawda jest taka, że warunkach Polskich pozostaje nam na bieżąco sprawdzać Indeks Jakości Powietrza i na jego podstawie podejmować decyzję o spacerach i wycieczkach z dziećmi. Gdy tylko macie okazję, wyjeżdżajcie z dziećmi poza miasto (oczywiście wcześniej trzeba sprawdzić jakość powietrza w tym miejscu).


Podsumowując, jeżeli chcesz naprawdę zadbać o zdrowie i zrównoważony rozwój twojego dziecka, daj mu szanse, żeby jak najczęściej mogło przebywać na świeżym powietrzu. Nie bój się tego, że się ubrudzi, albo zniszczy ubrania to naturalne przy swobodnej zabawie. Pamiętaj o fazie wrażliwej na rozwój nieskrępowanej aktywności, jest to niesłychanie ważne. Nie zabraniaj dzieciom kontaktu ze zwierzętami i zawsze pamiętaj, żeby przed wyjściem na leśną wyprawę sprawdzać stan powietrza, mając na uwadze, że w zależności od ulic może on się znacząco różnić.


Dziękuje za uwagę :)

Trzymaj się ciepło!

Krzysztof Kasperek


Artykuł napisany na podstawie "Nie ma złej pogody na spacer - Tajemnica szwedzkiego wychowania dzieci" - Linda Akeson McGurk

Zdjęcia ze zbiorów Unsplash.com

  • Czarny Facebook Ikona
  • Czarny Instagram Ikona
  • Czarny Pinterest Ikona
  • Czarny LinkedIn Icon